Teknoskopioa. Ideia-lehiaketa

Zientzia eta teknologiaren astea 2006

ENERGIA


Irakaslearentzako orientabideak


Sarrera

Teknoskopioa Batxilergoko eta Lanbide Heziketako ikasleentzat prestatutako ideia-lehiaketa da, eta aurtengoa hirugarren edizioa du. Lehiaketaren helburua ikasleak motibatzea da, eta, horretarako, ikertzaile/asmatzaile bihurtzen ditugu. Teknoskopioa ideia-lehiaketa Zientzia eta Teknologiaren Astearen baitan antolatzen dugu Saretek-ek, (Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren euskal sarea), Elhuyar Fundazioak eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak, eta Miramon Zientziaren Kutxaguneak ere parte hartzen du. Aurtengo Zientzia eta Teknologiaren Astea, bosgarrena, azaroaren 6tik 12ra egingo da, eta Energia du ardatz.

Helburuak eta edukiak

HELBURUAK

Teknoskopioa 2006rako landutako edukien helburuak hauek dira:

  1. Baliabide energetikoen inguruko hausnarketa eragitea, eta norberak bere inguruari erreparatzea, bai baliabideei dagokienez eta bai kontsumoari dagokionez.
  2. Energia-hornikuntzarako teknologia berrienak ezagutzea eta ulertzea.
  3. Teknologia batzuen eta besteen abantailez eta desabantailez jabetzea.
  4. Horren gainean gure inguruan zer ikerketa eta garapen egiten den jakitea.

EDUKIAK

Landutako edukietan, energiaren erabileraren datuak emateaz gain, gaur egun energiaren inguruan dauden arazoei heldu nahi izan diegu, eta, arazo horien aurrean egon litezkeen irtenbideei. Hain zuzen ere, bereziki landu dira bi alderdi hauek: energia aurreztearen garrantzia eta ordezko energia-iturriak zertan diren. Ikus kontzeptu-mapa.

  1. Energiaren erabilera: zertarako erabiltzen dugu energia? Nondik dator energia hori? Zer-nolako menpekotasuna sortu da erregaiekiko? Zenbait datu ematen dira atal honetan.
  2. Erregai fosilak: harrikatza, petrolioa eta gas naturala dira erregai fosilak. Zer arazo du horiek kontsumitzen jarraitzeak? Zer ingurumen-arazo? Aurreztearen garrantzia: energiaren auzian, erregai fosilen ordezko energiak bilatzeaz gain, energia aurreztearen garrantziaz jabetu behar dugu. Horretarako, hiru aukera nabarmendu dira: teknologia eraginkorragoak erabiltzea, energia-galerak murriztea eta energia-kontsumoa jaistea.
  3. Ordezko energia-iturriak: zeren ordezko dira? Ordezkoen artean, energia-iturri berriztagarriak eta ez-berriztagarriak daude; zein? Zer joera dute inguruko estatuek?
    • Eguzki-energia
    • Haize-energia
    • Hidrogenoa
    • Fusio nuklearra
    • Itsas energia
    • Biomasa
    • Energia geotermikoa
    • Energia hidraulikoa
    • Fisio nuklearra
  4. Ikerketa: gure inguruan energiaren gaia ikertzen duten ikerketa-zentroak eta unibertsitateko taldeak zertan ari diren azaltzen dugu labur-labur.

Metodologia

Proposatzen dugun ariketan, ikasleek beren herriari erreparatuko diote, eta 2050a iritsi dela imajinatuko dute. Petrolioa, ikatza eta gasa agortzear daude... nola moldatuko gara orain? Taldeak planifikatuko du nola ordezkatuko dituen petrolioa eta ohiko energia-iturriak bestelako iturriekin. Kontuan hartu beharko dituzte beren herriaren ezaugarriak, eta energia-baliabideak aztertu beharko dituzte. Horren arabera, herria hornitzeko sistema bat aurkeztu beharko dute.

Edonola ere, ez ditugu ikasleak plan borobil baten diseinuarekin ito nahi. Izan ere, ariketa honen helburu nagusia energiaren kontsumoaz hausnartzea da: zenbat kontsumitzen dugun, zer jatorri duen kontsumitzen dugunak, arazoak, alternatibak... Horregatik, ariketan alderdi horiei garrantzia ematea nahi dugu, eta egiten duten aukeraketa arrazoitzea.

Teknoskopioan Batxilergoko eta Lanbide Heziketako ikasleek har dezakete parte. Ideiak edo proiektuak taldeka aurkeztu behar dira, eta gehienez lau ikasleko taldeak onartuko dira.

Arauak

Lanean, galdera hauei erantzun beharko diete ikasleek:

  • Zenbat energia kontsumitzen duzue zuen herrian? (Egungo datuak erabilita)
  • Energia hori dena behar duzue?
  • Zer energia-baliabide dauzka zuen herriak?
  • Zer energia-iturri erabiliko dituzue energia-beharrari erantzuteko? Zergatik?
  • Nola diseinatuko zenukete zuen herriko energia-hornikuntzarako sistema?
  • Zer abantaila/desabantaila ditu zuen hornikuntza-sistemak?

Aski da 10 bat diapositiba egitea. Lanak euskaraz edo gaztelaniaz aurkez daitezke.

Lanak saritzeko, irizpide hauek hartuko dira kontuan:

  1. Arrazoibidea sinesgarria izatea. Energiaren arazoen inguruko oinarrizko kontzeptuak ulertzen direla erakutsi behar da.
  2. Aurkeztutako lanak gizarteari ekarriko liokeen onura.
  3. Aurkezpena landuta egotea.
  4. Originaltasuna.

Aurkezpenak urriaren 23a baino lehen bidali behar dituzue teknoskopioa@elhuyar.com helbide elektronikora.

Jasotako lan guztiak www.zientzia.net/teknoskopioa helbidean jarriko ditugu ikusgai, "Lanak" atalean.

Lanarekin batera, datu hauek bidali behar dituzue:

  • Ikastetxearen izen ofiziala, helbidea, posta-kodea, udalerria, probintzia, telefonoa eta helbide elektronikoa.
  • Taldearen ardura duen irakaslearen izena.
  • Parte-hartzaileen izenak (4 gehienez)
  • Parte-hartzaileak ikasten ari diren maila.

Harremanetan jartzeko

Edozein zalantza, iradokizun eta abarretarako: teknoskopioa@elhuyar.com

Tel. : 943 363 040

Puzzletek