eu http://www.zientzia.net Zientzia eta teknologiaren ataria http://www.zientzia.net/irudiak/zientzianet-3.gif http://www.zientzia.net http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15049 BTEK, Teknologiaren Interpretazio Zentroa, 2009ko Kultura Eraikinik Onena aukeratu dute ArchDaily-n, munduan bisita gehien jasotzen dituen arkitekturari buruzko webgunean. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15046 Metalezko plakak, torlojuak, inplanteak... horiek dira hezur bat apurtzen denean zatiak elkarrekin lotzeko erabiltzen diren gailuak, hezurra behar bezala osatzeko. Teknologia guztietan bezala, gailu horiei dagokienez ere aurrerapausoak egon dira, eta orain badago sistema informatiko bat, hezurren zuzenketa kontrolatzen duena. Taylor izena du. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15016 Korrika oinutsik aritzen direnek asko arintzen dute lurraren kontrako talka Korrika oinutsik eginez oinetakoekin baino hobeki arintzen dugu oinek lurraren kontra egiten duten talka. Ondorio ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15026 Artikuluak zioena okerra zela frogatu ondoren kendu du, argitaratu eta hamabi urte geroago 1998an The Lancet medikuntza-aldizkari ospetsuak argitaratutako artikulu bat ez dela zuzena erabaki du ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15025 Kanadako eta Alemaniako zenbait astronomok HR 8799c exoplanetaren atmosferako espektroa neurtu dute. Lehenengo aldia da exoplaneta batek igortzen duen erradiazioa zuzen-zuzenean neurtzen dutena. ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15024 Nature Neuroscience aldizkarian argitaratutako artikulu baten arabera, prioi osasuntsuek (PrP proteinek) funtzio onuragarriak dituzte nerbio-sisteman; are gehiago, beharrezkoak dira nerbioak ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15023 Errusiaren eta Alaskaren arteko 80 kilometroko Bering itsasarteak izan dituen gorabeherek eragin handia izan dute ipar-hemisferioko kliman izotz-aroetan, Estatu Batuetako Atmosfera Ikertzeko Zentro ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15022 Infektatutako zelulan birus gehiago sartzea eragoztearekin bat, infekzioari hedatzen laguntzen diola jakin dute Vaccinia birusak zelula bat infektatzen duenean, egitura bat sortzen du, gainerako ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15021 Texasko Unibertsitateko astrofisikariek abiadura superluminala (argiarena baino abiadura handiagoa) detektatu dute espazioan. Sakabanaketa anomaloarekin lotutako fenomeno bat da, eta, beste arlo ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15027 Kalibraketa-kurba berri baten bidez, karbono erradiaktiboaren bidezko datazioa doitu egin du INTCAL nazioarteko ikerketa-taldeak. Karbono-14aren metodoa landareek nahiz animaliek atmosferako ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15017 Mikrouhinen bidezko tratamenduak abantaila interesgarriak ditu, ohiko galdarraztatze- edo irakite-sistemen aldean, nekazaritzako elikagaiak prozesatzeko. Hori da Luis Ruiz de Ojeda kimikariak ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15020 Goitik behera sekuentziatu dute txinpantzearen Y kromosoma Massachusettsko Ikerketa Biomedikoetarako Institutuan, eta, gizakiaren Y kromosomarekin alderatzean, ikusi dute gainerako kromosomak baino ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15015 Eguzkia eta tabakoa minbizi-eragile direla berretsi dute Britainia Handiko Minbizi Genoma Proiektuko ikertzaileek melanoma gaiztoaren eta biriketako minbizi mota baten (biriketako kartzinoma ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15014 Gazte-itxura mantentzen duten izar batzuen "sekretua" argitu berri dute Boloniako Unibertsitateko eta Wisconsingo Unibertsitateko zenbait ikertzailek. Izar urdin atzeratu deitzen zaien izarrak (blue ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15013 Polen-mota bakarraz elikatzen diren erleek erlauntza infekzioetatik babesteko gaitasun txikiagoa dutela ondorioztatu dute Frantziako Nekazaritza Ikerketa Institutuko ikertzaileek. Askotan erleek ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15012 Lurraren mantu sakonetik ateratzen ari den arroka berozko luma baten irudia lortu dute Hawaii Unibertsitateko geologo batzuek Hawaiiko uharteetan. Adierazi dutenez, aurkikuntza horrek baieztatzen du ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15019 New England Journal of Medicine aldizkarian argitaratutako lan batean, koman daudenak zenbateraino dauden kontziente ikusteko modua dagoela frogatu dute neurozientzialari batzuek. Ikertzaileak ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15035 Birusek eragindako gaixotasunak oso erasokorrak dira. Zergatik? Bada, birusak oso azkar bikoizten eta hedatzen direlako. Abiadura horri eusteko, motor molekular bat dute, buru-belarri lanean. Orain, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15041 Felix Zubia medikuaren gomendioa Oliver Sacks idazlearen Emaztea kapelarekin nahasi zuen gizona klasiko bat da neurologiaren dibulgazioan, eta horregatik gomendatu digu Felix Zubia EHUko ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15040 Cambridgeko Analytical Society-ko gela batean eserita zegoen, burua mahairantz makurtuta, pentsakor; eta mahaian, logaritmo-taulak zabalik. Kide bat gelan sartu eta jarrera hartan ikusi zuenean, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15039 Bizia baino sistema eraginkorragorik ez dugu ezagutzen. Hala ere, gure teknologia gehiena bizirik gabeko sistemetan oinarrituta dago. Noski, arrazoia da bizia, eraginkorra izateko, oso sistema ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15038 Ikerketa biomediko translazionalak asmo bat du: oinarrizko zientzietan egindako aurrerapenak osasunerako onura bilakatzea. Inbiomed-eko nire laborategian, giza zelula ama pluripotenteekin egiten ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15037 Nature aldizkari ospetsuan ekosistema berrien aldeko artikulu bat atera da, alegia, espezie exotikoz eratutako ekosistemen aldekoa. Elhuyarko lagunek honen gaineko iritzi-artikulu bat eskatu ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15036 Sintesi organiko modernoaren helburu nagusia da molekula konplexuak prestatzea. Zoritxarrez, erreakzio kimiko arruntak desegokiak dira biomolekula handiak --hala nola proteinak-- prestatzeko edo ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15028 Basapiztiekin liluratuta dauden bidaiariek Afrikako kontinentea dute jomuga gustukoena, eta Tanzania nahitaezko herrialdea da natura bizi-bizirik sentitzeko eta gozatzeko. Bertako paraje natural ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15018 Eguzkia ez den izar baten eremu magnetikoaren irudiak argitaratu ditu Nature aldizkariak. Orain arte, astronomoek zeharkako zantzuei esker baino ez zekiten beste izar batzuek ere bazutela eremu ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15034 Ez bada elkarrekintzarik gertatzen beste unibertso batekin, ezin da baieztatu multibertsoaren kontzeptua. Eta kosmologoak ez daude horrelako gertaera baten zain. Hala ere, kosmologiak eta ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15033 Alex Vilenkin multibertsoa ikertzen duten kosmologo bakanetako bat da. Bostongo TUFTS Unibertsitateko katedraduna da, eta erreferentziazko ikertzailea mundu mailan. Multibertsoaren kontzeptu ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15032 Oraindik ez du guztiz ulertzen gizakiak inguruan duen unibertsoa, eta dagoeneko beste unibertso batzuen bila dabil. Idazleek eta zientzialariek asmatu zuten multibertsoaren kontzeptua. Fikzioa ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15031 Urruti geratu dira Lurra laua zela uste zireneko garaiak. Ez dago munduaren bukaerarik. Baina geografia alde batera utzita, Fisterratik haratagokoak diruditen tokiak badaude gure planetan. Antartika ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15030 Zientziaren gizarteratzean trebatu eta lan egiteko elkartu gara Hungarian. Astebetez, Europa osoko hamabost kazetari, amantal zuria jantzita, laborategian sartu eta zientzialari bihurtu gara. ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15029 Iazko irailean, DRM (Digital Rights Management) sistemei buruz hitz egin genizuen; formatu digitaleko abesti eta filmen kopiak ekiditeko erabili izan diren sistemez, alegia. Orduan genioen euskarri ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15042 Badira hilabete batzuk munduko partikula-azeleragailu handiena, LHCa, alegia, lanean ari dela. Mundu osoko adituek parte hartu dute proiektu ikaragarri horretan, eta euskal erakunde batek, ESS-Bilbaok, ere bere ekarpena egingo du han. Izan ere, azeleragailu horren zenbait egitura berritu edo ordezkatuko ditu. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15009 “Entzuten ote du esaten dioguna? Sentitzen ote ditu gure laztanak?” Koman dagoen inoren senideek behin eta berriro egiten dizkiete beren buruei halako galderak. Orain, Cambridgeko Ezagutza eta Garun Zientzien Unitateko Owen neurozientzialariak eta haren taldeak frogatu dute posible dela jakitea pertsona bat kontziente dagoen ala ez, garuneko eskaner bidez. Are gehiago, komunikatzeko gai izan daitezkeela ere ikusi dute. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15007 Gizakiok aspalditxotik dugu gorputza korrika aritzeko egokitua; duela bi milioi urtetik, Utah eta Harvard Unibertsitateetako bi ikertzaileren arabera. Oinak ere, noski, moldatuta eta egokituta daude korrika-saioetan lurraren kontra egiten dituzten talkak jasateko. Eta, jakina, oin-zola lurrean zuzenean jarrita korrika aritzeko eboluzionatu zuten, ez oinetakoen barruan aritzeko. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15008 Sateliteak ez ezik, espazioa aztertzeko beste hainbat teknologia ere garatu dituzte, eta, gerora, gure eguneroko bizitzan erabili ditugunak. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15004 Labezomorroa intsektu ilun eta nazkagarria dela esango dizue askok. Baina, beste gauza askotan bezala, zein begirekin begiratzen dugun da kontua. Izan ere, zenbaitetan txundigarria ere suerta liteke. Kasu honetan bezala. Animalia horren abileziak aintzat hartuta eta kaosaren teorian oinarrituta, labezomorro baten itxura duen robot bat garatu dute Alemaniako zenbait ikertzailek. AMOS izena jarri diote robotari. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15003 Duela hamabi urte argitaratutako artikulu bat behin betiko bota du atzera The Lancet aldizkariak. Autismoarekin lotu zuten artikulu hartan elgorriaren, errubeolaren eta hazizurriaren aurkako txerto hirukoitza. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=15000 Harrapari handiak, hala nola otso iberiarrak, berriz ere ugaritzen ari dira pixkanaka gure inguruan, eta, oro har, herrialde industrializatuetan. Horrek egonezina sorrarazi die abeltzainei, ustez beren ardiak arrisku handiagoan egon daitezkeelako. Baina orain dela gutxi Animal Conservation aldizkarian argitaratu duten artikulu baten arabera, otso europarrak, hein handi batean, orkatzez eta basurdeez elikatzen dira, eta, ardiez, kasuen % 3an besterik ez. http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14972 Eguzkiaren neurriko izarrek planetak dituzten edo ez jakiteko bide azkarrago bat proposatu dute Kanarietako Astrofisika Institutuan: izarren atmosferako litio-kantitateari begiratzea. Hain zuzen, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14988 Xakean jokatzeko programek dagoeneko erabiltzen dute estrategia, baina horrek ez ditu egiten gizakiaren berdinak. Badago modu perfektu bat xakean jokatzeko. Piezak mugitzeko sekuentzia ezin hobea ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14979 Genevako LHC azeleragailurako zenbait egitura eraikitzea adostu dute ESS-Bilbaok eta Ikerketa Nuklearrerako Europako Ikerketa Zentroak (CERN). LHC azeleragailua ez da azeleragailu bakar bat, baizik ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14978 Aurten, Mertxe de Renobales EHUren Farmazia Fakultateko Biokimika eta Biologia Molekular saileko irakasleak irabazi du SIBI Nazioarteko Bioetika Elkartearen lehiaketa. "Elikagai transgenikoak eta ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14977 Eremu magnetikoaren arabera aldatzen den begietako proteina batek iparrorratz-funtzioa betetzen du Alemaniako Oldenburg Unibertsitatean egindako ikerketa batean ikusi dute txantxangorriak begietan ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14976 Egiptoarren begiak apaintzen zituen marra beltzak begietako gaixotasunetatik babesten laguntzen ziela dio Analytical Chemistry aldizkarian argitaratutako ikerketa batek. Ondorio horretara iristeko, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14975 Ameriketako Astronomia Erakundearen Washingtongo bilkuran jakinarazi dutenez, NASAren Kepler teleskopioak bere lehenengo bost exoplanetak aurkitu ditu --Lurraren antzeko ezaugarriak dituzten ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14973 Giza Genomaren Erakundearen (HUGO) Pan-Asian SNP Partzuergoak egindako ikerketa batek indartu egin du gizakiak Afrikatik Asiarako bidea bolada bakarrean egin zuela dioen hipotesia. Era berean, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14971 USB konexioaren hirugarren belaunaldia aurkeztu zuten urtarrilean Consumer Electronic Show azokan, Estatu Batuetako CEA erakundeak antolatzen duen azokan, Las Vegasen. Hainbat enpresak, hala nola ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14970 Basarto-hondar ugari aurkitu dituzte orain dela 100.000 urteko giza aztarnategi batean Mozambikeko kobazulo batean aurkitutako aztarna batzuek iradokitzen dute orain dela 100.000 urte inguru gizakiek ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14969 Elektroi askeek ustez duten bibrazioa, zitterbewegung delakoa, neurtu du Austriako Innsbruck Fisika Institutuko talde batek, EHUko Fisika Kimikoaren Saileko Enrique Solano ikertzailearekin ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14968 50 Eguzki adina elementu sortu ditu supernobak Ziurrenik inoiz behatu den supernobarik handiena detektatu du Kaliforniako Palomar Behatokiko azterketa digital batek, SN2007bi. Ondoren, munduko ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14967 Veolia Environment Wildlife Photographer of the Year 2009 saria irabazi zuen argazkiari kendu egin diote saria, lehiaketaren oinarriak ez betetzeagatik. Argazkiko otsoa, gure abenduko aldizkariko ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14980 Otsoenak ziruditen gorotzak aztertuta, Euskadiko Otso Taldeko eta Sevillako Doñana Estazio Biologikoko bi ikertzailek ikusi dute otso europarrak, hein handi batean, harrapakin basatiez elikatzen ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14974 Science aldizkarian argitaratutako artikulu batean, aligatoreen arnas aparatuaren funtzionamendua azaldu dute Utahko Unibertsitateko ikertzaileek. Frogatu dutenez, animalia horien arnas aparatuan, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14985 Inma Estévez Marylandeko Unibertsitateko (AEB) katedradun izan da Animalien eta Hegaztien Zientzia sailean, eta, gaur egun, Neiker-Tecnalia zentro teknologikoko Animalia Ekoizpena saileko kide da. ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14994 Oliver Sacks medikua eta Roald Hoffmann kimikaria lagun minak dira. Egun batean, Hoffmannek, 1981eko Kimikako Nobel saridunak, taula periodiko berezi bat oparitu zion Sacksi, elementu guztien ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14993 Bazkaltzeko zer nahi zuen adierazten zuen oharra zerbitzariak irakurri zuenerako, bere teleskopiotik begira zegoen etxeko nagusia. Teleskopioa paretako zulo batean jarrita, paretaren beste aldeko ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14992 Flotatzea ederra da. Behintzat, hala iruditzen zaigu. Flotatzen ari denak ez du presiorik jasaten, eta horregatik, atsedenaren paradigma dirudi; flotatzeak esan nahi du ez izatea beharrik inongo ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14991 Medikalizazioa edozein arazo arrunt arazo mediko edo gaixotasun bihurtzeari deritzogu. Orain dela mende laurden bat azaldu zen lehenengoz hitz hori osasungintzako eztabaidetan, Foucault, Navarro, ... http://www.zientzia.net/artikonts.asp?Artik_kod=14990 Puntako teknologiak gure etxeetan sartu direnez gero, bizitzarekiko ikuspegia bera aldatu zaigu, eta, gaur egun, gizarteak berak zeresan handia du zientzia eta teknologiaren garapenaren emaitza den ... http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15054 Oiloetan, sexu-bereizketa ez da banako mailan egiten, zelula mailan baizik. Ondorio horretara iritsi dira Edinburgh Unibertsitateko ikertzaile batzuk, erdi eme eta erdi ar ziren oilo batzuk aztertuta. Ikerketarekin hasi zirenean, buruan guztiz sartua zuten ikertzaileek oiloetan —gizakietan eta, oro har, ugaztunetan bezalaxe— sexu-hormonak ekoizten hasi arte ez zirela enbrioien zelulak arren edo emeen ezaugarriak garatzen hasten. Baina ikerketak aurrera egin ahala, ikusi dute ezetz, zelula bakoitzak hasieratik dakiela, bere kromosometan oinarrituta, eme- edo ar-zelula den. Hala, aztertutako oiloetan ikusi dute ez zegoela anormaltasun kromosomikorik; hau da, emeen ezaugarriak zituzten aldean, oiloek emeen zelulak zituztela nagusi, zelula normalak, eta, arren ezaugarriak zituzten aldean, berriz, zelula ar normalak zituztela. Gainera, ondoren, oilo normalen enbrioiak aztertu zituzten, eta hibridoetan ikusitakoa berretsi zuten. Izan ere, ikusi zuten 18 ordu besterik ez zituzten enbrioietan jadanik hasiak zirela sexuarekiko espezifikoak diren molekulak agertzen. Eta enbrioien garapenean askoz beranduago hasten dira sexu-hormonak agertzen. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15047 Mars Express zunda Marteko Fobos ilargiaren gainazaletik 67 kilometroko altitudera hurbildu zen joan den asteazken gauean; inoiz baino gertuago, alegia. Hurbilketa horretatik ateratako datuak baliagarriak izan daitezke Fobos ilargiaren jatorria ulertzeko. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15045 Mikroorganismoen banaketari eta ozeanoetako nitrogenoaren finkapenean duten eraginari buruzko bi lan argitaratu dituzte Science aldizkarian. Ozeanoetako ekoizle nagusiak dira mikroorganismoak, eta haien jarduera biologikoak nabarmen eragiten du Lurreko prozesu geokimikoetan. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15011 Fideo-itxurako hainbat zuntz, bere kabuz mihiztatutako polimero batzuek eratutakoak, bola berde bati helduta. Hori besterik ez da ikusten Zientzia eta Ingeniaritza Irudikatzeko Nazioarteko Desafioan argazkien kategorian lehenengo saria irabazi duen argazkian. Saria, baina, ez diote eman mikroskopio elektroniko bidez egindako argazkiak berez erakusten duenarengatik, adierazten duenarengatik baizik. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15010 Lehenengo arrain iragazle handiak uste baino lehenagotik bizi izan ziren itsasoetan; balea modernoak eta zenbait marrazo eta arraia baino lehenagotik, hain zuzen ere. Science aldizkarian eman dute aurkikuntza horren berri. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15006 Urez betetako inguruneetako zuhaitzek metanoa isurtzen dutela berretsi du Portland Estatu Unibertsitateko ikertzaile-talde batek. Ikusi dutenez, baina, metanoa ez dute zuhaitzek berek sortzen; lurreko mikrobioek anaerobikoki sortutako metanoa da kanporatzen dutena. Hau da, zuhaitzek tximinia-funtzioa betetzen dutela ikusi dute. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15005 Lur planetako izotza uste baino azkarrago eratu eta urtu daiteke, eta, ondorioz, itsas maila nabarmen alda daiteke epe laburrean, Science aldizkarian argitaratutako artikulu baten arabera. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15002 2,5 x 3,5 x 1 milimetro. Neurri horretakoa da Michigan Unibertsitatean garatu duten sentsore bat, argi-energiaz dabiltzan sentsoreen artean txikiena. Prozesadorea, eguzki-zelulak eta bateria ditu gailuak hain dimentsio txikian. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=15001 Formula matematiko batean oinarritutako txokolate tableta bat sortu dute Donostiako Laia diseinu-estudioko Santos Bregaña diseinatzaileak, Enric Rovira txokolategileak eta Enrique Zuazua matematikariak. http://www.zientzia.net/argazkikonts.asp?Artik_kod=14999 Hubble espazio-teleskopioak berriki bidalitako argazki batean X itxurako hauts- edo hondar-multzo bat ikus daiteke, atzean hauts-arrasto luzanga bat duela. Forma eta ezaugarriak aztertuta, Kalifornia Unibertsitateko ikertzaile batzuek interpretatu dute bi asteroideren arteko aurrez aurreko talka baten ondorioz sortu dela. http://www.zientzia.net/dossierra.asp?Id=226&Dossier_kod=29&Orr=0 Tabako hitzak beste asko biltzen ditu bere baitan: plazera, mendekotasuna, minbizia, xarma, nikotina, zinema, multinazionalak, legeak, droga... http://www.zientzia.net/liburu_fitxa.asp?Kodea=44 David Galadí-Enriquez Kordobako astronomoak idatzitako liburua da. Liburu horrek, gertuko astronomia azaltzeaz gain (atmosfera eta zeru urdina, satelite artifizialak, Ilargia, Eguzkia eta abar), irakurlea espazioari begira jartzea du helburu. Eta, hain zuzen ere, irakurleak berak egin ditzakeen behaketetatik abiatzen du kontakizuna. Astronomiaren esparrura hurbiltzen hasteko moduko liburua da. http://www.zientzia.net/liburu_fitxa.asp?Kodea=43 Bill Bryson idazle ospetsua da, baina ez zientzia-dibulgazioaren arloan, baizik eta bidaietako liburu arrakastatsuak idatzi dituelako. Liburu hau zientziaz idazten duen lehena da. Abiapuntua Brysonek berak betidanik izan dituen zientziari buruzko galderen multzoa da. Galdera horiei erantzuteko, ohiko dibulgazio-liburuen estilotik urrundu, eta oso hizkera apalean landu zuen testua. 2004an, liburuak Aventis saria irabazi zuen, zientzia-dibulgazioko liburuen esparruan dagoen saririk handiena. http://www.zientzia.net/liburu_fitxa.asp?Kodea=42 Bi arrazoirengatik da Gerald Durrell ospetsua. Lehenik, zoologikoa bat zabaldu zuelako desagertzeko arriskuan dauden espezieak jasotzeko, Jersey uharteko zoologikoa. Bigarren arrazoia da nagusia: Durrell idazle trebea zen. Animaliekin egindako lana gaitzat hartuta, liburu-sorta ederra idatzi zuen. Liburu horietako edozein da ona kontserbazioari buruz irakurri nahi dutenentzat. Eta ez horientzat bakarrik, liburu askotan kontakizun autobiografikoak ere tartekatu baititu Durrellek. Haren liburu ezagunena My Family and Other Animals da (gaztelaniazko argitalpenean, Mi familia y otros animales). Durrellen familiak Ingalaterra utzi zuen, eta bost urtez bizi izan zen Korfu uhartean, Grezian. Liburuak garai hartako oroitzapenak biltzen ditu, bederatzi urteko Gerald Durrell umearen ikuspuntutik. Hasieran, Korfun animaliekin izan zuen harremanari buruzkoa izan behar zuen liburuak. Baina “liburuaren lehen orrietan familia sartu nuen, eta hori akats handia izan zen” idatzi zuen Durrellek. “Paperaren gainean egonik, hurrengo kapituluak bereganatzen hasi ziren, eta, gainera, lagunak gonbidatu zituzten. Zailtasun handiak gaindituta, eta trebetasuna erabilita, animalientzako bakarrik izango ziren orri batzuk gordetzea lortu nuen”. http://www.zientzia.net/liburu_fitxa.asp?Kodea=41 Goulden saiakera-bilduma bat da; idazleak istorio harrigarriak kontatzen dizkigu, zientziaren eta beste arloen arteko harremana gai gisa hartuta. Izenburuak, adibidez, erreferentzia egiten dio istorio harrigarri bati: Charles Darwin Espezieen Jatorria liburu ospetsua idazten hasi zen ministro bat ipurmasailean zauritzeari esker. Gouldek liburuan bildu zituenetako istorio bat da hori, baina beste istorio interesgarri asko daude. http://www.zientzia.net/liburu_fitxa.asp?Kodea=40 Liburu bat da, baina bat baino gehiago izan zitezkeen. Hiru gutxienez; lehenengoa matematikako dibulgazio-liburu trinko bat, besteak beste Kurt Gödel matematikari ospetsuaren lana aztertzen duena; bigarrena Maurits Cornelis Escher marrazkilariaren eta Johann Sebastian Bach musikariaren lanei buruzko liburu bat, Godelen lanarekin duten zerikusia aztertzen duena; eta, hirugarrena, fikzioaren bitartez aurreko guztia aztertzen duen ipuin-bilduma bat. Hiruren zatiak azaldu daitezke kapitulu berean, betiere kapituluaren gaiari lotuta. Egitura hori posible da Gödelen, Escherren eta Bachen lanak antzekotasun handia dutelako, matematikaren ikuspuntutik. Gödelek bi teorema formulatu zituen sistema baten osotasun-ezari buruz. Teorema horien arabera, sistema batek ezin du bere burua osorik barne hartu. Adierazpen konplexu hori azaltzeko, idazleak pixkanaka aztertzen ditu sistema formalak eta haien ezaugarriak, sistema hitzaren esanahia matematikako kontzeptua izan, marrazkia izan ala musika-konposizioa izan. Fikzioaren zatian, Grezia klasikotik hartutako pertsonaia batzuk erabiltzen ditu; nagusiak Zenon Eleakoa filosofoaren argudioetan azaltzen diren Akiles eta Dortoka dira. Beste pertsonaia batzuekin batera, paradoxak eta proposizio matematikoak aztertzen dituzte esparru askotako ikuspuntuetatik. Hain zuzen ere, pertsonaia horien arteko elkarrizketak Bach-en obren antzera daude antolatuta. Joko matematikoak dira, musikaren inspirazioarekin joko literarioak bilakatuta. Gödel, Escher, Bach liburua Douglas R. Hofstadter idazle estatubatuarraren obra ezagunena da. “Ia hogei urtez ibili nuen buruan liburu hau, forma eman nahian” dio idazleak hitzaurrean. 1979an argitaratu zuen, eta matematikaren dibulgazioan klasiko bat bilakatu da. 1980an, Pulitzer saria irabazi zuen.