http://www.zientzia.net/teknopolis Elhuyar Fundazioak ETBko bi katerentzat egiten duen zientzia eta teknologiaren dibulgazio-programa da Teknopolis. Oinarrizko zientzia eta Euskal Herrian egiten den ikerketa dira saioaren ardatz; labur esanda, zientzia eta teknologiaren berrikuntzak. webmaster@elhuyar.com (Elhuyar Fundazioa) Elhuyar Fundazioa Zientzia eta Teknologia eu http://www.zientzia.net/irudiak/teknopolis/fon_goiburura-b.jpg http://www.zientzia.net/teknopolis 103 75 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=97&formatua=bideoa 06/04/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Higaduraren eragile nagusietako bat da ura, erliebegile beraz. Poliki-poliki bihurtzen du paisaia bere erara, tarteka modu bortitzean eragiten dion arren. Industriak ere erabiltzen du ura tresnei forma emateko, baina presio handian eta, ondorioz, denbora gutxiko lanetan. Teknika horrek hydroforming edo hidrokonformazio izena du, eta urteak dira industrian erabiltzen dela. Mondragon Unibertsitatea hidrokonformazio-sistema berri bat garatzen ari da: presio handiari tenperatura altua gehitu diio. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=97 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=98&formatua=bideoa 06/04/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Altuerak eragiten duen zorabioari buruzko hainbat xehetasun ezagutuko dugu, minutu eta erdian. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=98 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=143&formatua=bideoa 30/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) “Mundu Ikusgarria”: izen horren bidez, astero-astero gure planetako txoko liluragarrienetako batzuk ezagutzera gonbidatuko zaituztegu... naturak sortutako altxorrak, fenomeno geologiko ikusgarriak, urruneko paisaiak... Aste honetan, Vietnameko Halong badia. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=143 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=142&formatua=bideoa 30/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Biodiesela ekoizteko sistema ezarri du Ingeteam taldeak Caparroson. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=142 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=141&formatua=bideoa 30/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Zertarako egiten da amniozentesia? http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=141 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=144&formatua=bideoa 30/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Berrikuntzaren estrategiaren oinarrian, ezinbestean, ikerketa dago. Ikerketa beti unibertsitatearekin lotu izan da, edo zentro teknologikoekin. Orain, berriz, beste joera bati antzematen zaio: enpresek berek ikerketa-guneak edo zentroak eratzea. Teknopolisek horietako bat bisitatu du: Antzuolako Olaker ikerketa-zentroa. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=144 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=95&formatua=bideoa 30/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Epsilon-Euskadi taldeak Le Mans-eko 24 orduetako proba ospetsuan parte hartzeko diseinatu duen autoa erakusten du bideoak. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=95 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=96&formatua=bideoa 30/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Batez ere kirurgia estetikoan erabiltzen den botox-ari buruzko bideo laburra. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=96 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=92&formatua=bideoa 16/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Biniloari buruzko bideo laburra. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=92 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=94&formatua=bideoa 16/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Norbegian eraiki duten hazien bankua dela-eta, Joseba Garmendia Aranzadiko kidea elkarrizketatu genuen. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=94 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=89&formatua=bideoa 02/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) BEC-eko makina-erremintaren bisurtea dela-eta, Koldo Arandia elkarrizketatu genuen, Espainiako Makina-Erremintaren Ekoizleen Elkarteko lehendakaria. Bienala bera izan genuen hizpide, baina baita makina-erreminta ere. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=89 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=91&formatua=bideoa 02/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Bikiei buruzko bideo laburra. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=91 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=90&formatua=bideoa 02/03/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Mondragon Unibertsitateak makina-erremintaren kontrol osoa egiten duen sistema garatu du. Makinaren lana zuzentzen du eta gertatzen diren akatsen berri ematen du. Baina ez hori bakarrik, akatsa nola konpondu ere azaltzeko gaitasuna dauka sistemak. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=90 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=138&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Zer da epilepsia? http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=138 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=86&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Inoiz literaturan edo zineman fikzioa izan diren ideiak, eta gaur egun errealitate diren adibide batzuk biltzen dituen bideoa. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=86 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=136&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Asteko berriak bideo batean bilduta. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=136 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=137&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) “Mundu Ikusgarria”: izen horren bidez, astero-astero gure planetako txoko liluragarrienetako batzuk ezagutzera gonbidatuko zaituztegu... naturak sortutako altxorrak, fenomeno geologiko ikusgarriak, urruneko paisaiak... Aste honetan, Bardeak. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=137 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=139&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Kretara bidaiatuko dugu lurrikara bat zuzen-zuzenean bizi izateko... baina ez zaitezte arduratu... guztia lehen-laguntza-simulazio bat baino ez da. Europako Espazio Agentziaren SAFE proiektuaren barruan antolatu dute simulazio hori. Helburua da satelite bidezko komunikazio sistema bat probatzea, izan ere, hondamendi natural bat gertatuko balitz, sistema hori da funtzionamendu bermea ematen duen bakarra. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=139 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=140&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Erreportajean, biologiaren garapenaren alorrean argitaratzen den munduko aldizkari ospetsuenetako bat aurkeztu behar dizuegu. Aldizkari horren izena da “The International Journal of Developmental Biology”. 30 herrialdetan ditu harpidedunak eta egunero 3000 pertsonek kontsultatzen dute bere web orria. Bere izena dela eta, atzerrikoa badirudi ere, aldizkari hori Eukal Herriko unibertsitatean argitaratzen da. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=140 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=87&formatua=bideoa 24/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Minutu eta erdian bisurtearen jatorria agertzen duen bideo laburra. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=87 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=79&formatua=bideoa 17/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Bilboko denda batek asmatu duen produktu berri bat erakusten da bideoan: kiddy bus izeneko segurtasun-sistema. Haurrak autobusetan segurtasunez bidaiatzeko diseinatu dute bereziki. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=79 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=65&formatua=bideoa 10/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Oroimena Giza burmuinaren ezaugarri nabarmenetako bat bi hitzetan erantziko dugu: oroimena. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=65 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=64&formatua=bideoa 10/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Elkarrizketa Galdera interesgarri ugariri erantzungo die Andone Sistiagak. Zergatik sortzen du horrenbesteko jakin-mina burmuinak? Nola liteke seinale elektriko bat pentsamendu bihurtzea? Non gordetzen dira oroitzapenak? Zer formatutan?... http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=64 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=63&formatua=bideoa 10/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Burmuinaren inguruko mitoak Ez dago zalantzarik: burmuina aparteko organoa da, aparteko konplexutasuna duena. Horregatik eta hura ikertzeko zailtasun fisikoak direla eta, misterio eta sinesmen ugari sortu dira gure ordenagailuaren inguruan. Uste horietako batzuk ezagutuko ditugu. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=63 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=62&formatua=bideoa 10/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Gaur, itxuraz oso sinpleak diren hainbat gauza nola egin ditzakegun azalduko dizuegu... esaterako, pentsatzea. Galdera sinple bezain zabal batekin ekingo diogu saioari: zer da burmuina? http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=62 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=67&formatua=bideoa 10/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Argi dago: egunez egun gauza gehiago dakigu burmuinari buruz. Haren forma ezagutzen dugu; badakigu nola egituratuta dagoen eta zer funtzio betetzen duen atal bakoitzak, baina ikertzaileek fronte asko zabalik dituzten arren, oraindik ez dakigu guztia. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=67 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=66&formatua=bideoa 10/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Burmuinaren ikerketa Nola iritsi gara burmuinean gertatzen dena ezagutzera? Badakigu, adibidez, duela 4.000 urteko gizakiek trepanazioak egiten zituztela. Geroago, 300 bat urte Kristo aurretik, giza gorputzaren lehen disekzioak egiten hasi ziren eta, haiei esker, nerbio-sistema identifikatu eta adimena garunari zor zitzaiola aurkitu zen. Ondorengo mendeetan, animaliekin egindako esperimentuei esker, aurkikuntza garrantzitsuak egin ziren, hala nola burmuinaren oinarri elektrikoa , eta garunaren funtzio batzuk kokatzea ere lortu zen ere. Baina burmuinari buruzko aurkikuntza garrantzitsuenetako bat izan da ohartzea neurona-egitura duela, eta hori XX. mendearen erdialdean gertatu zen. Orain, berriz, teknologia berriei esker, adituek burmuina funtzionamenduan dagoen bitartean azter dezakete. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=66 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=58&formatua=bideoa 03/02/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Nori ez zaio txokolatea gustatzen? Askorentzat, plazer hutsa da txokolatea jatea. Txokolateak menpekotasuna sor dezake, beste bizio batzuk ordezka ditzake eta pertsona tristeena ere anima dezake. Txokolatea egiteko osagai nagusia kakaoa da, eta orain apur bat gehiago dakigu kakaoaz. Izan ere, Nafarroako Unibertsitateak okratoxina A izeneko toxina aurkitu du kakaoan. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=58 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=55&formatua=bideoa 27/01/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Azken urteotan, ikerketa ugari egiten ari dira minbiziari aurre egiteko asmoz, baina, kasu askotan, arrakasta gutxi izaten dute. Donostiako Kimika Zientzien Fakultatean, aurkikuntza garrantzitsua egin dute: gibeleko minbiziaren metastasiari bidea ixteko gai izan daitekeen molekula bat aurkitu dute. Ez du minbizia ezabatzen, baina metastasia gerarazten du. http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=55 http://www.zientzia.net/multikonts.asp?Multi_Kodea=130&formatua=bideoa 27/01/2008 webmaster@elhuyar.com (Zientzia.net) Gorputz osoa aldi eta modu berean zahartzen da? http://www.zientzia.net/teknop_erreportaia.asp?Multi_Kodea=130