http://teknopolis.elhuyar.org Elhuyar Fundazioak ETBko bi katerentzat egiten duen zientzia eta teknologiaren dibulgazio-programa da Teknopolis. Oinarrizko zientzia eta Euskal Herrian egiten den ikerketa dira saioaren ardatz; labur esanda, zientzia eta teknologiaren berrikuntzak. webmaster@elhuyar.com (Elhuyar Fundazioa) Elhuyar Fundazioa Zientzia eta Teknologia eu http://www.zientzia.net/irudiak/teknopolis/fon_goiburura-b.jpg http://teknopolis.elhuyar.org 103 75 http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=485&atala=erreportajeak&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Adarrak , behi nahiz zezenetan, animaliaren sortzetiko ezaugarri bat dira. Baina, ez da horrela kasu guztietan. Adarrik gabe jaiotzen diren behi eta zezenak ere egon, badaude. Aberekin enpresak martxan jarri duen ikerketa batetaz hitz egingo dizuegu datozen minutuetan. Animaliak genetikoki kontrolpean izan nahi dituzte, ondorengo belaunaldietan adarrik gabeko behi eta zezenak jaio daitezen. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=485&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=487&atala=pilulak&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Hotzaren eta osasunaren erlazioaren arteko bideo laburra. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=487&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=483&atala=erreportajeak&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Otsailaren 25ean jaurti behar zuten baina azken orduko arazoak izan direla eta, jaurtiketa atzeratu dute. Europako Espazio Agentziaren satelite berriari buruz ari gara hitzegiten, CryoSat-2 sateliteaz hain zuzen. Bere misioaren helburua planetako izotz-geruzen azalera eta lodiera neurtzea izango da, eta neurri horiek 2 zentimetroko zehaztasunez lortzea espero dute http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=483&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=484&atala=climate-trackers&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=484&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=486&atala=erreportajeak&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Hiri-hondakinen kudeaketak lan handia eskatu ohi du, eta azken urteetan ahaleginak egin dira birziklatzea, berrerabiltzea eta hondakinen gutxitzea bultzatzeko. Helburu hori lortzeko bidean, herri gehienetan kolore ezberdinetako edukiontziak jarri dira. Baina, ohikoez gain, Arrasatek edukiontzi berezia izan du azken bi urteotan. Etxean erabilitako olioa biltzeko edukiontzi hori Mondragon Unibertsitateak diseinatu zuen, eta, laster, berritu egingo da. Sistema hobetzeko lanetan hainbat agentek parte hartu dute http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=486&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=479&atala=berri-laburrak&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=479&atala=berri-laburrak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=488&atala=flash&lang=EU 24/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=488&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=477&atala=erreportajeak&lang=EU 17/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Epsilon Euskadiren instalazio berriak joan den udazkenean zabaldu zituen ateak eta, oraindik % 100ean ez badabiltza ere, haren teknologia izarretako bat martxan ikusi ahal izan genuen: haize-tunela. 48 metroko luzera du, eta Europako modernoena da. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=477&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=480&atala=climate-trackers&lang=EU 17/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=480&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=475&atala=flash&lang=EU 17/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=475&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=478&atala=erreportajeak&lang=EU 17/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Erdialdeko Asiara joango gara Aral itsasoari buruz hitz egiteko. Itsaso horren azalera izugarri txikitu da 1960ko hamarkadatik: gaur egun, Asiako erdialdeko toki lehorrenetako bat da. Hori, berez, bada arazoa, baina gainera, basamortutzeak beste ondorio batzuk eragin ditu hango biztanlerian eta ekosistemetan. Aral itsasoko eskualdeetan maiz izaten diren hauts-ekaitzak dira ondorio horien eramaile. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=478&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=476&atala=vlog&lang=EU 17/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=476&atala=vlog&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=482&atala=berri-laburrak&lang=EU 17/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=482&atala=berri-laburrak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=462&atala=erreportajeak&lang=EU 10/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Kristalografia aspaldiko diziplina da: 1895. urtean sortu zen, X izpiak aurkitu zituzten urte berean. Aspaldikoa izan arren, ordea, kritalografia gaur egun asko ari da hedatzen eta molekula biologikoei buruzko informazio asko lortzen laguntzen du, egungo ordenagailuen abiadurari esker. Beste herrialde askotan oso hedatua dagoen arren, Euskadin oraindik oso talde gutxik erabiltzen dute teknologia hori industria farmazeutikoaren euskarri gisa. Teknopolisek talde horietako bat bisitatu du bere lana gertutik ezagutzeko. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=462&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=474&atala=climate-trackers&lang=EU 10/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=474&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=473&atala=erreportajeak&lang=EU 10/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Mundu mailan egiten den errobot-lehiaketa bati buruzko erreportajea, hain zuzen ere Euskadi mailako kanporaketari dagokiona. Ikasleak dira partaideak, errobotak Lego piezez egiten dira, eta zeregin jakin batzuk bete behar dituzte. Lehiaketa grabatu genuen eta irabazleen ikastetxean ere izan ginen. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=473&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=471&atala=flash&lang=EU 10/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=471&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=472&atala=pilulak&lang=EU 10/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=472&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=470&atala=berri-laburrak&lang=EU 10/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=470&atala=berri-laburrak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=467&atala=erreportajeak&lang=EU 03/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Metalezko plakak, torlojuak, inplanteak... horiek dira hezur bat apurtzen denean haren zatiak elkarrekin lotzeko traumatologoek erabiltzen dituzten gailuak. Gailu horien guztien helburua da hezurra posizio egokian berriro haztea. Gaur, Britainia Handitik datorren gailu berri bat aurkeztu behar dizuegu. Taylor du izena, eta teknologia digitalarekin funtzionatzen du; horixe du ezaugarri nagusietako bat da. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=467&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=465&atala=climate-trackers&lang=EU 03/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=465&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=466&atala=erreportajeak&lang=EU 03/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Eguzkia baliabide ezin hobea da izarretako fenomenoak ikertzeko. Gure planetatik gertuen dagoen astroa da; horregatik da, hain zuzen, astronomoek gehien ikertu duten izarra. Zientzialarientzat, Eguzkiaren barruan gertatzen diren prozesuak argitzea lortzea misterio bat argitzea bezain txundigarria litzateke. Izan ere, jakintza horrek ikuspegi berria emango lieke ulertzeko Eguzkiak zer eragin duen kliman, Lurrean eta bertako bizidunongan. Europako Helas proiektuak errealitate bihurtu nahi du Eguzkiaren barrualderanzko bidaia hori; horretarako, Eguzkiari so egiteaz gain, Eguzkiaren hotsak entzuten diardute adi-adi. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=466&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=468&atala=pilulak&lang=EU 03/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=468&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=463&atala=flash&lang=EU 03/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=463&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=464&atala=vlog&lang=EU 03/02/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=464&atala=vlog&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=461&atala=erreportajeak&lang=EU 27/01/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Erresonantzia magnetikoa, eskanerra, positroi-igorpen bidezko tomografia... Irudi bidezko diagnostiko medikoak gorputz barruan gertatzen dena ikusteko aukera ematen du. Pazienteei kontrastea jarri ohi zaie teknika horien bidez lortutako irudiak hobetzeko. Dena dela, zenbait prozesu biologiko ezin dira oraindik irudi bidezko diagnostikoaren bidez aztertu. CIC biomaGUNE ikerketa-zentroko Irudi Molekularreko Unitatean kontraste berriak aurkitzeko helburua dute. Unitatea bakarra da Euskal Herrian, eta Teknopolisen kamera barrura sartzeko aukera izan dugu http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=461&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=452&atala=pilulak&lang=EU 27/01/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=452&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=457&atala=erreportajeak&lang=EU 27/01/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) 1979ko abenduaren 24a egun seinalatua izan zen Kouroun, Guyana Frantseseko 20.000 biztanleko herrian . Egun hartan lehen Ariane suziria jaurti zuten handik. Egun hura Europako Espazio Agentziaren historian aro berri baten hasiera izan zen, astronautikaren alorrean Europak Estatu Batuekin zuen mendekotasunaren hausturaren hasiera. Ariane hura, bosteko familian lehena, komunikazio-sateliteak orbitan jartzeko erabili zen batik bat. Ordutik hona, 30 urte pasa dira jada. Hurrengo erreportajean, Ariane jaurtigailuen historiari erreparatuko diogu. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=457&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=458&atala=climate-trackers&lang=EU 27/01/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=458&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=460&atala=berri-laburrak&lang=EU 27/01/2010 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=460&atala=berri-laburrak&lang=EU